Dòng lệnh không phải một danh sách lệnh cần thuộc, mà là một ngữ pháp cần hiểu Gõ lệnh giống như nói một câu có ngữ pháp The command line is not a list of commands to memorise but a grammar to understand

bash — “Bourne-again shell”, và vì sao /bin/sh thường chỉ là một liên kết bash — cái shell bạn sẽ dùng bash — the "Bourne-again" shell, and why /bin/sh is usually just a link

Linux dùng một phiên bản nâng cấp của Bourne shell gọi là bash, viết tắt của “Bourne-again shell”. Nó là shell mặc định trên hầu hết bản phân phối Linux, và trên một hệ Linux thì /bin/sh thường là một liên kết trỏ tới bash. Ward đề nghị bạn dùng bash khi chạy các ví dụ trong sách.1

Trên Linux, cái shell bạn gặp gần như luôn là bash. Cái tên /bin/sh thường chỉ là một lối tắt dẫn tới bash thôi. Nhớ nhé: gõ lệnh trên Linux nghĩa là đang nói chuyện với bash.

Linux uses an enhanced version of the Bourne shell called bash, the "Bourne-again" shell. It is the default shell on most Linux distributions, and on a Linux system /bin/sh is normally a link to bash. Ward asks you to use bash when running the book's examples.1

Cấu trúc một dòng lệnh — chương trình, đối số, tuỳ chọn Một câu lệnh gồm những gì The anatomy of a command — program, arguments, options

Lệnh thường bắt đầu bằng một chương trình cần chạy, theo sau có thể là các đối số cho chương trình biết cần thao tác trên cái gì và theo cách nào. Trong cat /etc/passwd, chương trình là cat và có một đối số là /etc/passwd. Nhiều đối số thực ra là tuỳ chọn làm thay đổi hành vi mặc định và thường bắt đầu bằng dấu gạch ngang (-). Ward cũng ghi chú các ngoại lệ không theo cấu trúc này: lệnh dựng sẵn của shell và việc tạm đặt biến môi trường.1

Một câu lệnh giống một câu sai bảo: “làm gì — làm thế nào — làm trên cái gì”. Chữ đầu là việc cần làm. Những chữ có dấu gạch ngang phía trước là cách làm. Còn lại là thứ bị làm. Nhớ nhé: chữ đầu là việc, dấu gạch là cách, phần đuôi là đồ vật.

Commands usually begin with a program to run, possibly followed by arguments that tell the program what to operate on and how. In cat /etc/passwd the program is cat and there is one argument, /etc/passwd. Many arguments are in fact options that modify the default behavior and typically begin with a dash (-). Ward also notes the exceptions to this structure: shell built-ins and the temporary use of environment variables.1

Đầu vào chuẩn và đầu ra chuẩn — vì sao cat không đối số lại “nhại” bạn Chữ vào và chữ ra Standard input and output — why bare cat echoes you back

Tiến trình Unix dùng luồng (I/O stream) để đọc và ghi dữ liệu. Luồng rất linh hoạt: nguồn của một luồng vào có thể là một tệp, một thiết bị, một cửa sổ terminal, hoặc thậm chí là luồng ra của một tiến trình khác. Khi bạn chạy cat không có tên tệp, nó đọc từ đầu vào chuẩn do nhân Linux cung cấp thay vì từ một luồng nối với tệp — và ở đây đầu vào chuẩn nối với chính terminal của bạn, nên mỗi dòng bạn gõ lại được lặp lại.1

Mỗi chương trình có một cái phễu nhận chữ và một cái vòi phun chữ ra. Nếu bạn chạy cat mà không đưa tệp nào, cái phễu của nó nối thẳng vào bàn phím — nên bạn gõ gì nó nhại lại y hệt. Nhớ nhé: không đưa tệp thì nó nghe bàn phím.

Unix processes use I/O streams to read and write data. Streams are very flexible: the source of an input stream can be a file, a device, a terminal window, or even the output stream of another process. When you run cat with no filename it reads from the standard input stream provided by the Linux kernel rather than a stream connected to a file — and here standard input is connected to your terminal, so each line you type comes straight back.1

Ward tách bạch hai phím tắt mà người mới rất hay lẫn: CTRL-D trên một dòng trống kết thúc mục nhập đầu vào chuẩn hiện tại từ terminal bằng một thông điệp EOF (end-of-file) — và thường làm chương trình kết thúc; còn CTRL-C thì thường chấm dứt chương trình bất kể đầu vào hay đầu ra của nó.1 Hai phím trông giống nhau nhưng nói hai câu khác hẳn: “hết chữ rồi” và “thôi, dừng đi”.

Chuyển hướng và ống dẫn — >, >>, |, < Đổi chỗ chữ đi ra Redirection and pipes — >, >>, |, <

Để gửi đầu ra của một lệnh vào tệp thay vì ra terminal, dùng ký tự chuyển hướng >. Shell sẽ tạo tệp nếu nó chưa tồn tại; nếu tệp đã có, shell xoá sạch (clobber) tệp gốc trước. Muốn nối thêm thay vì ghi đè thì dùng >>. Để gửi đầu ra chuẩn của một lệnh vào đầu vào chuẩn của lệnh khác, dùng ký tự ống dẫn | — và bạn có thể nối bao nhiêu lệnh tuỳ thích, chỉ cần thêm một dấu ống trước mỗi lệnh mới.1

Bình thường chữ chạy ra màn hình. Dấu > bảo nó chạy vào tệp — nhưng tệp cũ sẽ bị xoá trắng trước. Dấu >> thì viết nối vào cuối. Dấu | thì nối vòi của chương trình này vào phễu của chương trình kia. Nhớ nhé: một dấu lớn hơn là ghi đè, hai dấu là viết thêm.

To send a command's output to a file instead of the terminal, use the > redirection character. The shell creates the file if it doesn't exist; if it does exist, the shell clobbers the original first. To append instead of overwrite, use >>. To send one command's standard output into another's standard input, use the pipe character | — and you can chain as many piped commands as you wish, just adding another pipe before each one.1

Chiều ngược lại — đưa một tệp vào đầu vào chuẩn của chương trình — dùng toán tử <: head < /proc/cpuinfo. Ward lập tức hạ thấp tầm quan trọng của nó: vì hầu hết lệnh Unix nhận tên tệp làm đối số, kiểu chuyển hướng này “không phổ biến lắm”; đúng ví dụ trên có thể viết gọn thành head /proc/cpuinfo.1 Đây là một chi tiết dễ bị người mới phóng đại.

Lỗi chuẩn — luồng thứ ba, và ý nghĩa của con số đứng trước > Chữ báo lỗi đi đường riêng Standard error — the third stream, and what the number before > means

Đôi khi bạn chuyển hướng đầu ra chuẩn nhưng chương trình vẫn in gì đó ra terminal. Đó là lỗi chuẩn (stderr) — một luồng ra bổ sung dành cho chẩn đoán và gỡ lỗi. Ward minh hoạ bằng ls /fffffffff > f: tệp f rỗng, nhưng dòng ls: cannot access /fffffffff: No such file or directory vẫn hiện trên màn hình.1

Chương trình có hai vòi phun chữ: một vòi cho kết quả, một vòi riêng cho lời than phiền. Bạn hứng vòi kết quả vào tệp, nhưng lời than phiền vẫn rơi ra màn hình. Nhớ nhé: lỗi đi đường riêng, cố ý như vậy.

Occasionally you redirect standard output and the program still prints something to the terminal. That is standard error (stderr), an additional output stream for diagnostics and debugging. Ward illustrates with ls /fffffffff > f: the file f ends up empty, yet ls: cannot access /fffffffff: No such file or directory still appears on the terminal.1

cd là lệnh dựng sẵn — và lý do thì rất sâu cd không phải một chương trình riêng cd is a shell built-in — and the reason runs deep

Nếu bạn bỏ đối số dir, shell đưa bạn về thư mục nhà — nơi bạn bắt đầu khi đăng nhập lần đầu; một số chương trình viết tắt thư mục nhà bằng ký hiệu ~ (dấu ngã).1 Nhưng chi tiết quan trọng hơn nằm ở ghi chú của Ward: cd là một lệnh dựng sẵn của shell. Nó không thể hoạt động như một chương trình riêng, bởi nếu chạy như một tiến trình con, nó sẽ không thể (trong điều kiện bình thường) thay đổi thư mục làm việc của tiến trình cha.1

cd trơn thì về nhà. Còn vì sao cd lại nằm bên trong shell chứ không phải một chương trình riêng? Vì nếu nó là chương trình riêng, nó sẽ đi bộ giùm người khác — nó bước, còn shell vẫn đứng yên. Nhớ nhé: muốn shell đi thì shell phải tự bước.

If you omit the dir argument the shell returns you to your home directory, where you started when you first logged in; some programs abbreviate it with the ~ (tilde) symbol.1 But the deeper detail is in Ward's note: cd is a shell built-in. It couldn't work as a separate program, because if it ran as a subprocess it could not (normally) change its parent's current working directory.1

Glob — shell mở rộng * trước, chương trình không bao giờ thấy dấu sao Dấu sao là phép của shell, không phải của chương trình Globbing — the shell expands * first; the program never sees the star

Shell có thể khớp các mẫu đơn giản với tên tệp và thư mục, một quá trình gọi là globbing — tương tự khái niệm ký tự đại diện ở hệ khác. Ký tự glob đơn giản nhất là *, bảo shell khớp với số lượng ký tự tuỳ ý. Shell khớp các đối số chứa glob với tên tệp, thay thế tên tệp vào chỗ đó, rồi mới chạy dòng lệnh đã sửa; việc thay thế đó gọi là mở rộng (expansion).1

Dấu * nghĩa là “bất cứ chữ gì, bao nhiêu cũng được”. Shell nhìn thấy nó, tự tìm hết các tên tệp khớp, thay vào câu lệnh, rồi mới gọi chương trình. Chương trình chỉ nhận được danh sách tên tệp — nó không hề biết bạn đã gõ dấu sao. Nhớ nhé: dấu sao là việc của shell, không phải việc của chương trình.

The shell can match simple patterns against file and directory names, a process known as globbing — similar to wildcards on other systems. The simplest glob character is *, which tells the shell to match any number of arbitrary characters. The shell matches arguments containing globs to filenames, substitutes the filenames for those arguments, and then runs the revised command line; that substitution is called expansion.1

Ward liệt kê ba dạng mở rộng cơ bản: at* mở rộng thành mọi tên tệp bắt đầu bằng at; *at thành mọi tên kết thúc bằng at; *at* thành mọi tên chứa at.1 Ký tự glob thứ hai là dấu hỏi (?), khớp đúng một ký tự tuỳ ý — b?at khớp boat và brat.1 Nếu không muốn shell mở rộng, hãy bao glob trong nháy đơn: echo '*' in ra một dấu sao.1

Tệp dấu chấm — không hề đặc biệt, chỉ là bị giấu theo quy ước Tệp bắt đầu bằng dấu chấm thì bị giấu Dot files — nothing special, just hidden by convention

Chạy ls rồi ls -a trong thư mục nhà, bạn sẽ thấy khác biệt: không có -a, bạn không thấy các tệp cấu hình gọi là tệp dấu chấm — những tệp và thư mục có tên bắt đầu bằng dấu chấm. Ward nêu ví dụ quen thuộc: .bashrc, .login, và thư mục dấu chấm như .ssh.1 Ông nhấn mạnh: chẳng có gì đặc biệt ở tệp dấu chấm cả; chỉ là một số chương trình không hiện chúng theo mặc định để thư mục nhà của bạn trông không bừa bộn.1

Tệp có tên bắt đầu bằng dấu chấm thì ls không hiện. Không phải vì nó bí mật, mà vì để thư mục nhà nhìn cho gọn. Muốn thấy thì thêm -a. Nhớ nhé: dấu chấm đầu tên = bị giấu, không phải bị khoá.

Run ls and then ls -a in your home directory and you'll see the difference: without -a you don't see the configuration files called dot files — files and directories whose names begin with a dot. Ward's familiar examples: .bashrc, .login, and dot directories such as .ssh.1 He stresses that there is nothing special about them; some programs simply don't show them by default so that listing your home directory isn't a complete mess.1

Biến shell và biến môi trường — khác nhau ở chỗ ai được thừa kế Hai loại biến: giữ riêng và truyền lại Shell variables and environment variables — the difference is who inherits

Shell có thể lưu các biến tạm gọi là biến shell, chứa giá trị là chuỗi văn bản; một số biến shell điều khiển chính cách shell hành xử — ví dụ bash đọc biến PS1 trước khi hiển thị dấu nhắc.1 Biến môi trường thì giống biến shell nhưng không riêng của shell: mọi tiến trình trên hệ Unix đều có kho lưu biến môi trường. Khác biệt chính là hệ điều hành truyền toàn bộ biến môi trường của shell cho các chương trình mà shell chạy, trong khi biến shell không truy cập được từ các lệnh bạn chạy.1

Biến là một cái hộp có tên, bên trong đựng chữ. Có hộp shell giữ riêng cho mình. Có hộp shell đưa theo cho mọi chương trình con mang đi. Muốn hộp được mang theo thì dùng export. Nhớ nhé: export là gói ghém cho con mang đi.

The shell can store temporary variables called shell variables, holding text-string values; some of them control how the shell itself behaves — bash reads the PS1 variable before displaying the prompt.1 An environment variable is like a shell variable but not specific to the shell: all processes on Unix systems have environment variable storage. The main difference is that the operating system passes all of your shell's environment variables to the programs the shell runs, whereas shell variables cannot be accessed in the commands you run.1

PATH — danh sách nơi shell đi tìm, theo thứ tự PATH — danh sách chỗ để tìm chương trình PATH — the list of places the shell searches, in order

PATH là một biến môi trường đặc biệt chứa đường dẫn lệnh: danh sách các thư mục hệ thống mà shell tìm qua khi định vị một lệnh. Khi bạn chạy ls, shell tìm chương trình ls trong các thư mục liệt kê ở PATH. Nếu có nhiều chương trình trùng tên ở nhiều thư mục trong đường dẫn, shell chạy chương trình khớp đầu tiên.1

PATH là danh sách các ngăn tủ. Bạn gọi tên một chương trình, shell mở lần lượt từng ngăn cho tới khi thấy. Thấy ở ngăn nào trước thì dùng cái đó. Nhớ nhé: ai đứng trước thì thắng.

PATH is a special environment variable containing the command path: a list of system directories the shell searches when trying to locate a command. When you run ls, the shell searches the directories listed in PATH for the ls program. If programs with the same name appear in several directories in the path, the shell runs the first matching program.1

Trợ giúp trực tuyến — trang man và các mục được đánh số Hỏi máy: lệnh này dùng sao? Getting online help — man pages and their numbered sections

Với các lệnh cơ bản, trang hướng dẫn (man pages) sẽ cho bạn điều cần biết: man ls. Nhưng Ward hạ kỳ vọng rất thẳng thắn: phần lớn trang man tập trung vào thông tin tra cứu, có thể kèm vài ví dụ và tham chiếu chéo, nhưng chỉ vậy thôi — đừng mong một bài hướng dẫn, và đừng mong văn phong hấp dẫn.1

Muốn biết một lệnh dùng thế nào thì gõ man rồi tên lệnh. Nhưng đừng mong nó dạy bạn như thầy giáo — nó là quyển từ điển, không phải quyển truyện. Nhớ nhé: man là từ điển tra cứu.

For basic commands the manual pages will tell you what you need to know: man ls. But Ward lowers expectations bluntly: most man pages concentrate primarily on reference information, perhaps with some examples and cross-references, but that's about it — don't expect a tutorial, and don't expect an engaging literary style.1

Trang man được tham chiếu theo mục đánh số, và khi nhắc tới một trang người ta thường đặt số mục trong ngoặc, như ping(8).1 Bảng 2-3 của sách liệt kê: 1 lệnh người dùng, 2 lời gọi hệ thống của nhân, 3 tài liệu thư viện lập trình Unix mức cao hơn, 4 thông tin giao diện thiết bị và trình điều khiển, 5 mô tả tệp (tệp cấu hình hệ thống), 6 trò chơi, 7 định dạng tệp, quy ước và bảng mã, 8 lệnh hệ thống và máy chủ.17 Ward còn xếp hạng độ hữu ích: các mục 1, 5, 7 và 8 bổ trợ tốt cho quyển sách; mục 4 có ích ở mức biên; mục 6 “sẽ tuyệt nếu nó lớn hơn một chút”; mục 3 thì bạn khó dùng nếu không phải lập trình viên.1

Giải phẫu một thông điệp lỗi — và quy tắc “sửa lỗi đầu tiên trước” Đọc lỗi: ai, cái gì, sao lại thế The anatomy of an error message — and "address the first error first"

Ward tách dòng ls: cannot access /dsafsda: No such file or directory thành ba thành phần: tên chương trình (ls) — có chương trình bỏ qua phần này, hơi phiền khi viết script nhưng không nghiêm trọng; tên tệp (/dsafsda) — mẩu thông tin cụ thể hơn, đường dẫn này có vấn đề; và bản thân lỗi (No such file or directory) — chỉ ra vấn đề với tên tệp đó. Ghép lại: “ls đã thử mở /dsafsda nhưng không được vì nó không tồn tại”.1

Một dòng lỗi thường có ba phần: ai than phiền, than phiền về cái gì, và vì sao. Đọc đủ ba phần là bạn biết phải sửa gì. Nhớ nhé: ai — cái gì — vì sao.

Ward splits ls: cannot access /dsafsda: No such file or directory into three components: the program name (ls) — some programs omit it, which is annoying in shell scripts but not a big deal; the filename (/dsafsda), a more specific piece of information, marking the path that has a problem; and the error itself (No such file or directory), which indicates the problem with that filename. Together: "ls tried to open /dsafsda but couldn't because it doesn't exist."1

ps — năm cột và một cái bẫy thời gian Xem máy đang chạy những gì ps — five columns and one time-related trap

Mỗi tiến trình trên hệ thống có một mã số tiến trình (PID) dạng số; gõ ps để liệt kê nhanh. Các cột: PID — mã tiến trình; TTY — thiết bị terminal nơi tiến trình chạy; STAT — trạng thái tiến trình, tức nó đang làm gì và bộ nhớ của nó nằm đâu (S là đang ngủ, R là đang chạy); TIME — lượng thời gian CPU tính bằng phút và giây mà tiến trình đã dùng; và COMMAND — lệnh dùng để chạy chương trình.112

Gõ ps để xem máy đang chạy những gì. Mỗi chương trình đang chạy có một cái số riêng gọi là PID — giống số thứ tự khi bạn xếp hàng. Nhớ nhé: muốn nói chuyện với một chương trình, phải biết số của nó.

Each process on the system has a numeric process ID (PID); run ps for a quick listing. The fields: PID — the process ID; TTY — the terminal device where the process runs; STAT — the process status, what it's doing and where its memory resides (S means sleeping, R means running); TIME — the CPU time in minutes and seconds the process has used so far; and COMMAND — the command used to run the program.112

Hai cái bẫy Ward gỡ ngay tại chỗ. Thứ nhất, TIME không phải thời gian đồng hồ: vì tiến trình không chạy liên tục, tổng thời gian thực thi lệnh trên bộ xử lý khác hẳn khoảng thời gian kể từ lúc tiến trình khởi động.1 Thứ hai, COMMAND không đáng tin tuyệt đối: một tiến trình có thể tự thay đổi trường này so với giá trị gốc, và vì shell đã mở rộng glob nên trường này phản ánh lệnh đã mở rộng chứ không phải cái bạn gõ.1 Ông cũng ghi chú rằng PID là duy nhất cho mỗi tiến trình đang chạy, nhưng sau khi một tiến trình kết thúc, nhân cuối cùng có thể tái sử dụng PID đó cho tiến trình mới.1

Tín hiệu — kill không phải “giết”, mà là “gửi một lời nhắn” kill là gửi lời nhắn, không phải đập vỡ Signals — kill doesn't kill; it sends a message

Để kết thúc một tiến trình, bạn gửi cho nó một tín hiệu — theo định nghĩa của Ward, “một thông điệp từ nhân gửi tới một tiến trình” — bằng lệnh kill. Mặc định là TERM (terminate). Bạn gửi tín hiệu khác bằng cách thêm tuỳ chọn: kill -STOP pid đóng băng tiến trình thay vì kết thúc nó — tiến trình bị dừng vẫn nằm trong bộ nhớ, sẵn sàng chạy tiếp từ chỗ dừng — và kill -CONT pid cho nó chạy tiếp.113

Lệnh tên là kill nhưng thật ra nó chỉ gửi một lời nhắn. Lời nhắn mặc định là “dọn dẹp rồi nghỉ nhé”. Có lời nhắn khác là “tạm đứng yên” và “chạy tiếp đi”. Nhớ nhé: kill là gửi tin, không phải đập phá.

To terminate a process you send it a signal — in Ward's definition, "a message to a process from the kernel" — with the kill command. The default is TERM (terminate). You send other signals by adding an option: kill -STOP pid freezes a process rather than terminating it — a stopped process is still in memory, ready to pick up where it left off — and kill -CONT pid continues it.113

Quyền tệp — ba bộ, ba bit, và sai lầm phổ biến với thư mục Ai được xem, ai được sửa, ai được chạy File permissions — three sets, three bits, and the classic directory mistake

Ký tự đầu tiên của chế độ là loại tệp: dấu gạch ngang (-) là tệp thường — chỉ là dữ liệu nhị phân hoặc văn bản, không có gì đặc biệt — còn d là thư mục.1 Phần còn lại chia thành ba bộ theo đúng thứ tự: người dùng (chủ tệp), nhóm, và những người còn lại — đôi khi gọi là quyền “thế giới”. Mỗi bộ có bốn biểu diễn cơ bản: r đọc được, w ghi được, x chạy được (bạn có thể chạy nó như một chương trình), và - nghĩa là “không gì cả” — quyền cho ô đó chưa được cấp.1

Tấm biển trên tệp chia làm ba phần bằng nhau: phần của chủ, phần của nhóm, phần của người ngoài. Mỗi phần có ba ô: đọc, sửa, chạy. Ô nào là dấu gạch thì nghĩa là không được. Nhớ nhé: r là đọc, w là sửa, x là chạy.

The first character of the mode is the file type: a dash (-) is a regular file — just binary or text data, nothing special about it — and d is a directory.1 The rest breaks into three sets in this order: user (the owner), group, and other — sometimes called world permissions. Each set has four basic representations: r readable, w writable, x executable (you can run it as a program), and - meaning "nothing" — the permission for that slot has not been granted.1

Mỗi ô đọc, ghi, chạy đôi khi được gọi là một bit quyền, vì biểu diễn bên dưới trong hệ điều hành là một chuỗi bit — nên bạn sẽ nghe người ta nói “các bit đọc”.1 Có một ngoại lệ đáng nhớ: một số tệp thực thi có chữ s ở vị trí quyền người dùng thay vì x, nghĩa là tệp đó setuid — khi bạn chạy chương trình, nó chạy như thể chủ tệp là người dùng chứ không phải bạn. Ward nêu đúng ví dụ kinh điển: chương trình passwd, vốn cần sửa tệp /etc/passwd.114

Liên kết tượng trưng — sức mạnh đi kèm một danh sách cạm bẫy Lối tắt trỏ tới chỗ khác Symbolic links — power that comes with a list of traps

Một liên kết tượng trưng là một tệp trỏ tới tệp hoặc thư mục khác, tạo ra một bí danh — Ward so sánh với lối tắt trong Windows. Trong danh sách dài, liên kết tượng trưng có l ở ô loại tệp: lrwxrwxrwx 1 ruser users 11 Feb 27 13:52 somedir -> /home/origdir. Tạo bằng ln -s target linkname, trong đó linkname là tên liên kết, target là đường dẫn đích, và cờ -s chỉ định liên kết tượng trưng.117

Liên kết tượng trưng là một tấm biển chỉ đường: nó không chứa gì cả, chỉ ghi “đi lối kia”. Bạn mở nó thì máy dẫn bạn tới chỗ thật. Tạo bằng ln -s. Nhớ nhé: nó là tấm biển, không phải căn phòng.

A symbolic link is a file that points to another file or directory, effectively creating an alias — Ward compares it to a Windows shortcut. In a long listing, symlinks carry an l in the file-type slot: lrwxrwxrwx 1 ruser users 11 Feb 27 13:52 somedir -> /home/origdir. Create one with ln -s target linkname, where linkname is the link's name, target is the path it points to, and the -s flag specifies a symbolic link.117

Đóng gói và nén — hai việc khác nhau, làm bằng hai công cụ khác nhau Gói lại và ép nhỏ là hai việc Archiving and compressing — two different jobs, two different tools

Ward chỉ ra điểm khác biệt so với các chương trình ZIP trên hệ điều hành khác: gzip không tạo kho lưu trữ — nó không gói nhiều tệp và thư mục vào một tệp duy nhất. gzip (GNU Zip) là một trong những chương trình nén chuẩn hiện hành của Unix; tệp kết thúc bằng .gz là một kho GNU Zip. Dùng gunzip file.gz để giải nén và bỏ hậu tố, gzip file để nén lại. Muốn gói thì dùng tar.118

Có hai việc khác nhau: gói nhiều thứ vào một túi, và ép cho túi nhỏ lại. tar lo việc gói. gzip lo việc ép. Người ta hay làm cả hai nên mới có tên .tar.gz. Nhớ nhé: tar gói, gzip ép.

Ward flags the difference from ZIP programs on other operating systems: gzip does not create archives — it doesn't pack multiple files and directories into a single file. gzip (GNU Zip) is one of the current standard Unix compression programs; a file ending in .gz is a GNU Zip archive. Use gunzip file.gz to uncompress and drop the suffix, gzip file to compress again. To archive, use tar.118

Ba cờ trong tar cvf archive.tar file1 file2 ... mang ba vai trò riêng: c kích hoạt chế độ tạo; v bật đầu ra chẩn đoán chi tiết, khiến tar in tên tệp và thư mục khi gặp — thêm một chữ v nữa thì nó in cả kích thước và quyền; f là tuỳ chọn tệp, và đối số ngay sau f phải là tệp kho mà tar sẽ tạo. Ward nhấn mạnh bạn phải luôn dùng tuỳ chọn này kèm một tên tệp, trừ khi làm việc với ổ băng từ; muốn dùng đầu vào/ra chuẩn thì đặt tên tệp là một dấu gạch ngang (-).119

Cây thư mục — bản đồ nhỏ của một hệ thống lớn Thư mục nào chứa gì The directory hierarchy — a small map of a large system

Chi tiết cấu trúc thư mục Linux được phác thảo trong Filesystem Hierarchy Standard (FHS), nhưng Ward nói một lượt đi dạo ngắn là đủ cho lúc này.120 Các thư mục con quan trọng nhất trong gốc: /bin chứa chương trình sẵn sàng chạy, gồm hầu hết lệnh Unix cơ bản như ls và cp; /dev chứa tệp thiết bị (Chương 3); /etc là thư mục cấu hình hệ thống cốt lõi — Ward chỉ cả cách đọc: “EHT-see” — chứa mật khẩu người dùng, khởi động, thiết bị, mạng và các tệp thiết lập khác; /home giữ thư mục cá nhân của người dùng thường; /lib viết tắt của library, chứa tệp thư viện.1

Cây thư mục giống một toà nhà có bảng chỉ dẫn: /bin là kho công cụ, /etc là phòng hồ sơ, /home là các căn hộ, /dev là phòng thiết bị, /var là chỗ ghi nhật ký. Nhớ nhé: mỗi thư mục gốc có một nghề riêng.

The details of the Linux directory structure are outlined in the Filesystem Hierarchy Standard (FHS), but Ward says a brief walkthrough suffices for now.120 The most important subdirectories in root: /bin holds ready-to-run programs, including most basic Unix commands such as ls and cp; /dev holds device files (Chapter 3); /etc is the core system configuration directory — Ward even gives the pronunciation, "EHT-see" — containing the user password, boot, device, networking and other setup files; /home holds home directories for regular users; /lib, short for library, holds library files.1

sudo — vì sao mở một shell root là ý tồi Mượn quyền cao, từng lệnh một sudo — why starting a root shell is a bad idea

Ward liệt kê thẳng bốn bất lợi của việc mở một shell root: bạn không có bản ghi các lệnh làm thay đổi hệ thống; bạn không có bản ghi ai đã thực hiện chúng; bạn không có môi trường shell bình thường của mình; và bạn phải nhập mật khẩu root (nếu có).1 Thay vào đó, hầu hết bản phân phối dùng gói sudo, cho phép quản trị viên chạy lệnh với tư cách root trong khi vẫn đăng nhập bằng chính tài khoản của mình.122

Đừng biến mình thành ông chủ suốt cả buổi. Hãy mượn quyền đúng một lệnh, rồi trả lại. Đó là việc của sudo. Làm vậy thì máy còn ghi lại ai đã làm gì. Nhớ nhé: mượn từng lệnh, đừng mượn cả ngày.

Ward lists the four disadvantages of starting a root shell outright: you have no record of system-altering commands; no record of the users who performed them; no access to your normal shell environment; and you have to enter the root password (if you have one).1 Instead, most distributions use the sudo package, which lets administrators run commands as root while logged in as themselves.122