Bạn đồng hành song ngữ · 17 chương Bilingual companion · 17 chapters
How Linux Works How Linux Works
Linux không phải một khối liền. Nó là các tầng trừu tượng xếp lên nhau: phần cứng ở dưới, nhân ở giữa, không gian người dùng ở trên. Mười bảy chương của cuốn sách đi từ tầng này sang tầng khác — và mỗi trang ở đây bám sát một chương, giữ nguyên cách nói của tác giả, chú nguồn cho mọi con số.
Hãy hình dung máy tính như một toà nhà ba tầng. Tầng trệt là phần cứng — sắt thép thật. Tầng giữa là nhân (kernel) — người quản lý toà nhà. Tầng trên là các chương trình bạn dùng hằng ngày. Cuốn sách này đi từng tầng một. Nhớ nhé: hiểu Linux là hiểu ai làm gì ở tầng nào.
Linux is not a single lump. It is layers of abstraction stacked on each other: hardware at the bottom, the kernel in the middle, user space on top. The book's seventeen chapters walk from one layer to the next — and each page here tracks one chapter, keeps the author's framing, and cites a source for every specific.
Mỗi trang chương có ba mức đọc (Dễ hiểu · Chuẩn · Đầy đủ) và hai ngôn ngữ (VI · EN). Dùng thanh trên cùng để đổi — lựa chọn của bạn được ghi nhớ giữa các trang.
Ở góc trên có mấy cái nút. Bấm để đổi mức khó, đổi tiếng Việt / tiếng Anh, đổi nền sáng / tối. Máy sẽ nhớ cho bạn. Nhớ nhé: chưa quen thì cứ để "Dễ hiểu".
Every chapter page carries three reading levels (Easy · Standard · Full) and two languages (VI · EN). Use the bar at the top to switch — your choice is remembered across pages.
Mạch 1 · 4 chương Arc 1 · 4 chapters
Nền tảng: tầng, lệnh, thiết bị, đĩa Foundations: layers, commands, devices, disks
Bốn chương đầu dựng bản đồ: hệ thống chia thành những tầng nào, bạn gõ gì để đi lại trong đó, nhân trình bày thiết bị ra sao, và đĩa biến thành thư mục bằng cách nào.
Phần này dạy bạn nhìn tổng thể rồi mới đi vào chi tiết: hệ thống gồm những gì, gõ lệnh thế nào, ổ cứng nằm ở đâu. Nhớ nhé: đây là phần phải đọc trước.
The first four chapters draw the map: what layers the system divides into, what you type to move around it, how the kernel presents devices, and how a disk becomes a directory.
Mạch 2 · 4 chương Arc 2 · 4 chapters
Khởi động và dịch vụ Boot and services
Từ lúc bật nguồn tới lúc có dấu nhắc đăng nhập là một chuỗi giai đoạn gọi tên được. Bốn chương này đi hết chuỗi đó, rồi nhìn vào những gì chạy sau đó: nhật ký, người dùng, thời gian, tiến trình.
Bạn bấm nút nguồn — rồi chuyện gì xảy ra? Phần này kể lại từng bước, và chỉ cho bạn cách xem hệ thống đang chạy những gì. Nhớ nhé: máy không "tự nhiên" khởi động, nó đi qua các bước có tên.
From power-on to a login prompt is a nameable sequence of stages. These four chapters walk the whole sequence, then look at what runs afterwards: logs, users, time, processes.
Mạch 3 · 4 chương Arc 3 · 4 chapters
Mạng: tầng, dịch vụ, kịch bản, chia sẻ Networking: layers, services, scripts, sharing
Mọi thiết lập mạng thuộc về đúng một tầng; biết tầng nào là biết lệnh nào và tập tin nào. Mạch này đi từ gói tin tới dịch vụ, ghé qua kịch bản shell — công cụ dán mọi thứ lại với nhau.
Máy bạn nói chuyện với máy khác bằng cách nào? Phần này giải thích từ gói tin nhỏ nhất tới dịch vụ hoàn chỉnh, và dạy viết kịch bản để khỏi gõ đi gõ lại. Nhớ nhé: mạng cũng chia tầng như hệ thống.
Every piece of network configuration belongs to exactly one layer; knowing the layer tells you the command and the file. This arc runs from packets to services, by way of shell scripts — the glue that holds the rest together.
Mạch 4 · 5 chương Arc 4 · 5 chapters
Môi trường, desktop và phát triển Environments, desktop and development
Năm chương cuối quay về phía người dùng và người viết phần mềm: tập tin khởi động, desktop và in ấn, công cụ biên dịch, cách dựng phần mềm từ mã nguồn, và cuối cùng là ảo hoá — nơi cả hệ thống trở thành một tiến trình.
Phần cuối nói về những thứ gần bạn nhất: cấu hình cá nhân, giao diện đồ hoạ, máy in — rồi mở rộng sang cách người ta xây phần mềm và chạy cả một máy ảo bên trong máy thật. Nhớ nhé: chương cuối gói lại mọi tầng đã học.
The last five chapters turn towards the user and the software writer: startup files, the desktop and printing, development tools, building software from source, and finally virtualization — where a whole system becomes one process.
Bản đồ toàn cuốn sách Bản đồ cả cuốn sách Whole-book map
Một trang tổng hợp gom cả mười bảy chương thành năm mạch lập luận, kèm sáu sợi chỉ chạy xuyên các chương và ba lộ trình đọc gợi ý. Đây là một trang tổng hợp, không phải sơ đồ tương tác.
Một trang gom cả mười bảy chương lại thành năm nhóm, chỉ ra sáu ý lặp đi lặp lại suốt sách và ba cách đọc khác nhau. Nhớ nhé: xem bản đồ trước cho khỏi lạc, rồi hãy vào từng chương.
One page gathering all seventeen chapters into five movements, with six threads that cut across them and three suggested reading routes. It is a synthesis page, not an interactive graph.
Cách dùng trang này How to use this companion
Ba mức đọc, hai ngôn ngữ Three reading levels, two languages
Dễ hiểu — giải thích bằng đời thường, có ví dụ thêm vào, mỗi đoạn kết bằng một câu “Nhớ nhé”. Dành cho người mới.
Easy — plain-language explanation with added analogies, each passage closing on a “Nhớ nhé” takeaway. For newcomers.
Chuẩn — bám sát mạch của tác giả, đủ chi tiết để làm việc thật. Đây là mức mặc định.
Standard — follows the author's own line of argument, detailed enough to work from. This is the default.
Đầy đủ — mở thêm các khối cơ chế: chi tiết kỹ thuật, và những chỗ sách 2021 đã lệch so với tài liệu hiện hành.
Full — opens the mechanism blocks: technical detail, and the places where the 2021 book has drifted from current documentation.
Nguyên tắc cao nhất của bộ trang này là không bịa. Mọi con số, trích dẫn, cờ lệnh hay ví dụ được gán cho tác giả đều có chú nguồn 1 dẫn tới một nguồn ngoài có thật. Khi sách và tài liệu hiện hành nói khác nhau, phần thân giữ cách nói của sách, còn chỗ lệch được nêu riêng trong khối Đầy đủ kèm nguồn của nó.
Trang này không tự nghĩ ra thông tin. Con số nào cũng có chỗ dẫn nguồn để bạn kiểm tra. Nhớ nhé: thấy số mà không có nguồn thì đừng tin — kể cả ở đây.
The supreme rule across these pages is không bịa — nothing invented. Every figure, quotation, command flag or author-attributed example carries a citation 1 resolving to a real external source. Where the book and current documentation disagree, the body keeps the book's framing and the divergence is named separately in a Full block with its own source.