Thư mục /etc trông đáng sợ, nhưng chỉ một nhúm tệp là nền móng Máy có một ngăn tủ chứa toàn giấy tờ — nhưng chỉ vài tờ là quan trọng The /etc directory looks overwhelming, but only a few files are fundamental

Cụm khái niệm 01 Concept cluster 01

Nhật ký hệ thống: nơi đầu tiên nên nhìn khi hỏng Cuốn sổ ghi lại mọi chuyện trong máy System logging: the first place to look when things break

Phần lớn chương trình hệ thống ghi đầu ra chẩn đoán của chúng dưới dạng thông điệp gửi tới dịch vụ syslog.1 Ward nói thẳng: bộ ghi nhật ký hệ thống là một trong những phần quan trọng nhất của hệ thống — khi có sự cố mà bạn không biết bắt đầu từ đâu, xem nhật ký luôn là lựa chọn khôn ngoan.1

Máy tính có một cuốn sổ. Mỗi khi có chuyện gì xảy ra — một chương trình khởi động, một cái gì đó hỏng — máy viết một dòng vào sổ. Khi máy trở chứng, việc đầu tiên là mở sổ ra đọc. Nhớ nhé: hỏng thì mở sổ trước, đoán mò sau.

Most system programs write their diagnostic output as messages to the syslog service.1 Ward puts it plainly: the system logger is one of the most important parts of the system — when something goes wrong and you don't know where to start, it's always wise to check the log.1

Vì sao chủ đề này rối. Ward thừa nhận hiểu chuyện ghi nhật ký trên Linux có thể khá khó, do sự pha trộn giữa các thành phần cũ và mới: một số bản phân phối như Fedora đã chuyển sang mặc định chỉ-journald, số khác chạy một phiên bản syslogd cũ hơn (ví dụ rsyslogd) song song với journald; các hệ cũ hoặc chuyên dụng có thể không dùng systemd chút nào và chỉ có một phiên bản syslogd; và một số hệ phần mềm bỏ qua hẳn chuẩn ghi nhật ký để tự viết lấy.1 Nghĩa là: đừng kỳ vọng máy của bạn giống hệt ví dụ trong sách — hãy kiểm tra máy mình trước.

Cụm khái niệm 02 Concept cluster 02

Cấu trúc /etc và bảy trường của một người dùng Ngăn tủ giấy tờ và tấm thẻ của mỗi người The structure of /etc and a user's seven fields

Hầu hết tệp cấu hình hệ thống trên Linux nằm trong /etc. Trong lịch sử, mỗi chương trình hoặc dịch vụ hệ thống có một hoặc vài tệp cấu hình ở đó, và do số lượng thành phần trên một hệ Unix rất lớn, /etc tích tụ tệp rất nhanh.1 Ward nêu hai vấn đề của lối làm này: khó tìm một tệp cấu hình cụ thể trên hệ thống đang chạy, và khó bảo trì một hệ thống cấu hình như vậy.1

Tủ giấy tờ của máy tên là /etc. Ngày xưa mọi tờ giấy đều ném chung vào tủ, nên vừa khó tìm vừa dễ bị người khác ghi đè lên. Sau này người ta chia tủ thành nhiều ngăn nhỏ. Nhớ nhé: chia ngăn thì dễ tìm và khó mất.

Most system configuration files on a Linux system live in /etc. Historically each program or system service had one or more configuration files there, and because of the sheer number of components on a Unix system, /etc accumulated files quickly.1 Ward names two problems with that approach: it was hard to find particular configuration files on a running system, and hard to maintain a system configured that way.1

Ví dụ cụ thể của ông về cái giá phải trả. Nếu muốn đổi cấu hình sudo, bạn phải sửa /etc/sudoers. Nhưng sau khi sửa, một lần nâng cấp bản phân phối có thể xoá sạch tuỳ biến của bạn, vì nó ghi đè mọi thứ trong /etc.1 Lời giải là đặt tuỳ biến vào các tệp riêng trong thư mục con cấu hình, như những tệp trong /etc/grub.d.1 Đó cũng là xu hướng nhiều năm nay: đưa tệp cấu hình hệ thống vào các thư mục con dưới /etc, như systemd đã làm với /etc/systemd; vẫn còn vài tệp lẻ trong /etc, nhưng nếu chạy ls -F /etc bạn sẽ thấy phần lớn mục ở đó nay là thư mục con.1

Cụm khái niệm 03 Concept cluster 03

Nhận dạng, xác thực, uỷ quyền — và ba (thật ra bốn) user ID Bạn là ai, làm sao chứng minh, và được làm gì Identification, authentication, authorization — and three (really four) user IDs

Ward tách bạch ba việc mà một hệ đa người dùng phải hỗ trợ: identification (nhận dạng) trả lời câu hỏi người dùng là ai; authentication (xác thực) yêu cầu người dùng chứng minh họ đúng là người họ nói; và authorization (uỷ quyền) dùng để định nghĩa và giới hạn những gì người dùng được phép làm.1

Ba câu hỏi khác nhau: Bạn tên gì? Chứng minh đi! Bạn được làm gì? Máy trả lời ba câu này bằng ba cơ chế khác nhau. Nhớ nhé: tên — bằng chứng — quyền hạn.

Ward separates three things a multiuser system must support: identification answers who users are; authentication asks users to prove that they are who they say they are; and authorization defines and limits what users are allowed to do.1

Đường phân chia giữa nhân và không gian người dùng. Đây là câu then chốt của cả mục: khi nói tới nhận dạng người dùng, nhân Linux chỉ biết các user ID dạng số cho quyền sở hữu tiến trình và tệp. Nhân biết các quy tắc uỷ quyền về cách chạy tệp thực thi setuid và cách các UID có thể gọi họ hàm setuid() để chuyển từ người dùng này sang người dùng khác. Nhưng nhân không biết gì về xác thực: tên người dùng, mật khẩu, v.v. — thực tế gần như mọi thứ liên quan đến xác thực đều xảy ra trong không gian người dùng.19 Ward còn nói rõ hơn ở chỗ khác: về cốt lõi, việc chuyển người dùng không liên quan gì tới mật khẩu hay tên đăng nhập — đó hoàn toàn là khái niệm của không gian người dùng.1

Cụm khái niệm 04 Concept cluster 04

Thời gian, và việc giao cho máy làm lúc bạn không ngồi đó Đồng hồ của máy và cái báo thức giao việc Time, and handing work to the machine while you're away

Máy Unix phụ thuộc vào việc giữ giờ chính xác. Nhân duy trì system clock — chiếc đồng hồ được tra cứu khi bạn chạy lệnh như date.1 Bạn cũng có thể đặt đồng hồ hệ thống bằng date, nhưng Ward nói thường đó là ý tưởng tồi vì bạn sẽ không bao giờ đặt đúng chính xác — đồng hồ hệ thống nên gần giờ đúng nhất có thể.1 Phần cứng PC có một đồng hồ thời gian thực (RTC) chạy bằng pin; RTC không phải chiếc đồng hồ tốt nhất thế giới nhưng vẫn hơn không có gì, và nhân thường đặt giờ của nó dựa trên RTC lúc khởi động.1

Máy có hai cái đồng hồ. Một cái chạy bằng pin, vẫn tích tắc cả khi tắt máy. Một cái nằm trong nhân, chạy khi máy bật. Lúc bật máy, cái trong nhân nhìn cái chạy pin để biết mấy giờ. Nhớ nhé: đồng hồ pin để nhớ, đồng hồ nhân để chạy.

Unix machines depend on accurate timekeeping. The kernel maintains the system clock — the clock consulted when you run commands like date.1 You can set the system clock with date, but Ward says it's usually a bad idea because you'll never get the time exactly right — your system clock should be as close to correct as possible.1 PC hardware has a battery-backed real-time clock (RTC); the RTC isn't the best clock in the world but it's better than nothing, and the kernel usually sets its time from the RTC at boot.1

Giữ RTC ở UTC. Ward khuyên giữ đồng hồ phần cứng theo Universal Coordinated Time (UTC) để tránh rắc rối với múi giờ hoặc hiệu chỉnh giờ mùa hè, và bạn đặt RTC theo đồng hồ UTC của nhân bằng hwclock --systohc --utc.120 Nhưng ông cũng nói một sự thật hơi trái trực giác: nhân còn giữ giờ tệ hơn cả RTC, và vì máy Unix thường chạy liên tục hàng tháng hay hàng năm sau một lần khởi động, chúng có xu hướng phát sinh time drift — độ lệch hiện thời giữa giờ của nhân và giờ thật (theo một đồng hồ nguyên tử hoặc đồng hồ rất chính xác khác).1 Và bạn không nên sửa drift bằng hwclock, vì các sự kiện hệ thống dựa trên thời gian có thể bị mất hoặc méo; bạn có thể chạy tiện ích như adjtimex để cập nhật đồng hồ một cách mượt mà dựa trên RTC, nhưng thường tốt nhất là giữ giờ đúng bằng một daemon thời gian mạng.1

Đính chính Corrections

Bốn ngộ nhận mà người đọc lần đầu hay mắc Bốn chỗ hay hiểu nhầm Four misconceptions first readers hit

Phần này thuộc mức đọc Đầy đủ: nó đối chiếu điều người đọc thường nghĩ với điều bản văn thật sự nói.

Phần này hơi khó, bạn có thể bỏ qua và quay lại sau. Nhớ nhé: hiểu chậm mà chắc vẫn hơn.

This block belongs to the Đầy đủ (full) reading level: it sets what readers usually assume against what the text actually says.

Tự kiểm tra Self-check

Bạn đã nắm được cấu hình hệ thống chưa? Thử trả lời xem nào Do you have system configuration yet?